องค์ประกอบของ Learning Object

ลักษณะของ Learning Object จะเป็นสื่อที่ออกแบบและสร้างเป็น “ก้อน” (Chunks) เล็กๆ มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มจำนวนสถานการณ์ของการเรียนรู้ให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ และสามารถใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้สามารถใช้ซ้ำ (reusability) ทำงานร่วมกัน (interoperability) มีความคงทน (durability) และเข้าถึงได้ง่าย (accessibility)

Learning Object
ประกอบด้วยส่วนต่างๆเรียกว่า content element หรือ เรียกว่าmicro content
ในการต่อบล็อกเป็นรูปร่างต่างๆ ใช้สิ่งที่เป็นแม่แบบ (template) เรียกว่าแม่แบบเนื้อหา(Content template) แม่แบบเนื้อหาจึงหมายถึง โครงสร้างของเนื้อหาที่ประกอบด้วยบล็อกจำนวนหนึ่ง
ดังนั้น เมื่อ บล็อก ทำให้เกิดแม่แบบ จึงทำให้การปรับสลับบล็อกเกิดแม่แบบขึ้นได้หลายๆรูปแบบ บางทีจึงเรียกว่า Portlet Learning Object ที่สามารถนำมาใช้ซ้ำได้ (Reusable Learning Object-RLO) ความพยายามที่จะทำให้ เกิดการใช้ซ้ำได้นั้น มีเป้าหมายใน 2 ระดับ คือ

1. เพื่อให้มีการใช้ Learning Object ซ้ำ ในเชิงของเนื้อหาในทุกระดับของหลักสูตร เช่น เนื้อหาในระดับเล็กสุด คือ หัวข้อ สามารถ ใช้ซ้ำ ในบทเรียนที่ต่างกัน หรือ บทเรียนหน่วยหนึ่งๆสามารถนำใช้ซ้ำในโมดูลที่ต่างกัน และในระดับโมดูล ที่โมดูลหนึ่งๆ อาจสามารถนำไปใช้ซ้ำในหลักสูตรอื่นๆ หรือ หลายๆหลักสูตรได้

2. เพื่อให้มีการใช้ซ้ำในระดับของ สื่อ ข้อความ ภาพ หรือ เสียง ใน Learning Object การจัดเก็บองค์ประกอบของเนื้อหา เป็น ข้อความ ภาพ หรือ เสียง และนำมาประกอบเป็น Learning Object และนำมาประกอบใหม่เป็น หัวข้อ บทเรียน หรือ โมดูล ได้หลายครั้ง ตามวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันไป การผลิต Learning Object ที่ตามมาตรฐานสากล และใช้ระบบการบริหารจัดการเนื้อหาที่ดี จะทำให้การใช้ซ้ำเนื้อหา สามารถทำได้


1. เลือกเรื่องและกำหนดผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง
ขั้นตอนแรกในการสร้าง Learning Object คือการเลือกเรื่องหรือหัวข้อที่จะนำมาพัฒนาเป็นสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ผู้สร้างควรตอบตัวเองได้ว่า ทำไมจึงควรใช้งบประมาณ และเวลาที่มีจำกัด ในการพัฒนาสื่ออิเล็กทอนิกส์เรื่องนี้ หัวข้อที่เลือกสำคัญกว่าหัวข้ออื่นๆ ในหลักสูตรหรือไม่ อย่างไร
ผู้สร้างควรตรวจสอบว่า ลักษณะกิจกรรมการเรียนรู้ในหัวข้อนี้ เหมาะสมสำหรับการจัดการเรียนรู้ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์หรือไม่ อย่างไร โดยทั่วไปเรื่องที่เหมาะกับการถ่ายทอดผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ การศึกษาปรากฎการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้น
ข้อผิดพลาดที่พบเห็นได้บ่อย คือการพัฒนา Learning Object บนพื้นฐานของความสะดวกในการออกแบบและสร้างแต่เป็นการจำลองกิจกรรมที่สาธิตหรือทดลองได้ง่ายในชั้นเรียน การผลิต Learning Object ในลักษณะดังกล่าวจึงเป็นการใช้ประโยชน์ อย่างไม่เต็มประสิทธิภาพ
เมื่อเลือกหัวข้อเรื่องได้แล้ว การกำหนดผลการเรียนรู้ที่คาดหวังจะช่วยให้ผู้สร้างสามารถออกแบบและสร้าง Learning Object ในขั้นตอนต่อๆไปได้ง่าย ผู้สร้างควรกำหนดเป้าหมายอย่างชัดเจนว่าเมื่อเรียนรู้จาก Learning Object นี้แล้ว นักเรียนจะมีพฤติกรรมอย่างไร เช่น สามารถอธิบายแนวคิดได้ สามารถแก้โจทย์ปัญหาได้ สามารถสร้างแบบจำลองได้ เป็นต้น

2. ออกแบบ
คำถามหลักในขั้นตอนการออกแบบ คือ Learning Object จะมีบทบาทอย่างไรบ้าง การทำให้นักเรียนบรรลุผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง คำตอบของคำถามนี้จะช่วยให้สามารถกำหนดรูปแบบการนำเสนอใน Learning Object ได้อย่างเหมาะสม
เมื่อกำหนดบทบาทของ Learning Object ได้แล้ว ลำดับต่อไป คือการออกแบบ ในขั้นตอนนี้ ผู้สร้างสือ่ต้องตัดสินใจในหลายๆประเด็น เช่น จะกระตุ้นความสนใจของนักเรียนด้วยวิธีการใด จะกำหนดให้ผู้เรียนทำกิจกรรมอะไรบ้าง การนำเสนอข้อมูลจะใช้รูปแบบใด เมื่อพิจารณาและตัดสินใจในประเด็นต่างๆข้างต้นแล้ว ผู้สร้างสื่อสามารถเรียบเรียงแนวคิดเกี่ยวกับ Learning Object ออกมาเป็นเอกสารเพื่อนำเสนอและสื่อสารแนวคิดในการออกแบบให้กับเพื่อนร่วมงาน หรือผู้เชี่ยวชาญที่ร่วมพัฒนางานชิ้นนี้ร่วมกัน
การนำเสนอแนวความคิดที่ออกแบบขึ้นทำได้หลายรูปแบบ รูปแบบหนึ่งคือ storyboard ซึ่งเป็นการเขียนบรรยายลักษณะภาพ เสียง การเคลื่อนไหวที่ต้องการในแต่ละลำดับการนำเสนอ เหมาะสำหรับ Learning Object ที่นำเสนอข้อมูลด้วยลำดับขั้นตอนที่ชัดเจน ส่วน Learning Object ที่มีลำดับการนำเสนอไม่แน่นอน มีการเขียนโปรแกรมให้ตอบสนองต่อการตัดสินใจ หรือความสามารถของผู้เรียน ผู้ออกแบบอาจนำเสนอแนวคิดที่ออกแบบไว้ในรูปของ flowchart หรือแผนผังโครงสร้างในลักษณะที่เหมาะสม
3. สร้าง

การสร้าง Learning Object ในบางรูปแบบใช้ทักษะทางคอมพิวเตอร์หลายด้าน เช่น การเขียนโปรแกรม การจัดการภาพและเสียง หากผู้สร้างสือ่ไม่มีทักษะเหล่านี้อาจขอความร่วมมือจากผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิกจากสถาบันการศึกษาในท้องถิ่น ส่วนในกรณีที่ต้องการดำเนินการสร้าง Learning Object ด้วยตนเองก็สามารถใช้โปรแกรมสำเร็จรูปสร้างเอกสาร Word เอกสาร Powerpoint หรือ เว็บเพจ ที่ประกอบด้วย ข้อความ รูปภาพ เสียง ภาพเคลื่อนไหว และไฮเปอร์ลิงค์ โดยมีข้อควรคำนึงเกี่ยวกับรูปแบบการนำเสนอบนหน้าจอ ดังนี้
- ใช้เครื่องหมายและรูปแบบคำสั่งที่เข้าใจกันทั่วไป เช่น ลูกศรชี้ไปทางขวา สำหรับการไปหน้าถัดไป ลูกศรชี้ไปทางซ้าย สำหรับการย้อนกลับไปหน้าเดิม แสดงภาพมือชี้เมื่อลากเมาส์ไปเหนือไฮเปอร์ลิงค์
- ใช้รูปแบบกานำเสนอที่เป็นระบบระเบียบ เช่น หัวข้อในระดับเดียวกัน ควรใช้อักษรที่มีเดียวกันและขนาดเท่ากัน ตัวอย่างเช่น ใช้สีพื้นสีขาวเมื่อให้ข้อมูล สีฟ้าอ่อนในส่วนของกิจกรรมที่นักเรียนทำ
- เมือ่นำเสนอด้วยข้อความ ใช้ตัวอักษรขนาดใหญ่พอสมควร ไม่จัดย่อหน้าให้บรรทัดยาวเกินไป บทเรียนสำหรับเด็กเล็กอาจพิจารณาเปลี่ยนข้อความยาวๆเป็นเสียงบรรยาย




4. ทดสอบ
เมื่อดำเนินการสร้าง Learning Object สำเร็จแล้วผู้สร้างสือ่ควรตรวจสอบความเรียบร้อยก่อนนำไปใช้ริงในห้องเรียนการทดสอบทำได้ใน 2 ระดับ ได้แก่ การทดลองใช้งานและการทดลองในการเรียนการสอน

การทดลองใช้งาน เป็นการตรวจสอบว่า Learning Object ที่สร้างขึ้นมีข้อผิพลาดใดๆหรือไม่ ควรตรวจสอบความถูกต้องของการพิมพ์ข้อความ ตรวจสอบการทำงานของส่วนประกอบต่างๆ ใน object เช่น ไฮเปอร์ลิงค์ ภาพเคลือ่ไหว นอกจากนั้นควรทดสอบว่า Learning Object นั้นทำงานในคอมพิวเตอร์ทุกรุ่นทุกแบบหรือไม่ เมือ่นำเสนอบนจอขนาดต่างๆภาะและข้อความที่ปรากฏบนหน้าจอผิดเพี้ยนหรือเปลี่ยนตำแหน่งไปอย่างไร

การทดลองใช้ในการเรียนการสอน เป็นการตรวจสอบว่านักเรียนเข้าใจวิธีการสื่อสารที่ใช้ใน Learning Object หรือไม่ และ Learning Object นั้น สามารถดึงดูดความสนใจของนักเรียนได้เพียงใด ในการทดสอบอาจให้นักเรียนทำแบบทดสอบหรือกิจกรรมสั้นๆ เพื่อประเมินว่า หลังจากใช้ Learning Object แล้วนักเรียนส่วนใหญ่บรรลุผลการเรียนรู้ที่คาดหวังหรือไม่

แหล่งที่มา
Objects : สื่อการเรียนรู้ยุคดิจิทัล. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา http://www.ipst.ac.th/

ถนอมพร (ตันพิพัฒน์) เลาหจรัสแสง. (2541). คอมพิวเตอร์ช่วยสอน. [ระบบออนไลน์].
แหล่งที่มาhttp://www.thapra.lib.su.ac.th/SUTjour/Vol23no1/03Learning Ob.pdf)

สื่อดิจิตอลสำาหรับการเรียนการสอน e-Learning. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา
http://www.webobjects-design.com/lobjects/

รักศักดิ์ เลิศคงคาทิพย์ . Learning Object. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา : คุณครู.คอม
http://61.19.250.202/~kunkroo/modules.php?name=News&file=print&sid=100